Panel çit kapı fiyatı hangi kalemlerden oluşur

Bahçesinin ön cephesine yirmi metrelik bir çit çekmek isteyen birini düşünün. Panel sayısını, direk sayısını ve renk kodunu biliyor; teklifi aldığında satırların çoğu anlaşılır. Ama en sonda tek bir satır duruyor: "Kapı — 1 adet." O satırın arkasında bir kanat mı var, kanatla birlikte iki kalın direk mi, menteşe ve kilit dahil mi, yoksa yalnız çerçeve mi? Panel çit kapı fiyatı sorusunun doğru cevabı burada başlar. Kapının fiyatı tek bir rakam değildir; kapı tipi, kanadın ölçüsü ve dolgusu, iki kapı direği, hırdavat takımı, renk uyumu ve ileride motor takılıp takılmayacağı birlikte bir paket oluşturur. Bu yazı o paketi kalem kalem açıyor ve her kalemin teklifte nasıl yazılması gerektiğini, yazılmazsa neyin eksik kaldığını gösteriyor.

Bir not baştan: kapı kalemleri katalogdaki listede yer almaz. Otomatik kapı ürünleri de fiyatsızdır ve keşifle belirlenir. Bu yüzden bu yazıda kapı için rakam yok. Panel ve direğin güncel bandı panel çit fiyatları sayfasında duruyor; burada anlatılan, kapının o bandın üzerine nasıl eklendiği ve teklifte nasıl okunduğudur.

Kapı neden listede tek satır değildir?

Panel, 250 santim genişliğinde, belirli yükseklik basamaklarında seri üretilen bitmiş bir levhadır. Fiyatını yükseklik, tel kalınlığı ve kaplama belirler ve aynı ölçüdeki her panel birbirinin aynısıdır. Kapı ise böyle bir ürün değildir. Her projede genişliği, kanat sayısı, açılış biçimi, kilit düzeni ve bağlandığı direk değişir. İki bahçede de "bir kapı" denir ama biri bir metrelik tek kanat yaya kapısı, öteki dört metrelik çift kanat araç kapısıdır; aynı satıra yazılmaları, aralarındaki farkı gizler.

İkinci sebep, kapının bir takım olmasıdır. Kanat tek başına iş görmez: iki kalın direğe asılır, menteşe ile döner, kilit ile kapanır, stoper ile durur, çift kanatsa bir kanadı zemin tutucu ile sabitlenir. Bu parçaların her biri ayrı bir üretim ya da tedarik kalemidir. Bir teklifte "kapı" kelimesi bunların hepsini kapsayabilir, yalnız kanadı da kapsayabilir. Fark, montaj günü ortaya çıkar.

Üçüncü sebep, kapının hattın geri kalanıyla bağlantılı olmasıdır. Kapı açıldığında hattın direk sayısı değişir, iki direğin profili değişir, bazen panel dağılımı değişir. Yani kapının maliyeti yalnız kapının kendisi değildir; hat üzerinde yarattığı farkı da içerir. Bu fark çoğu teklifte görünmez çünkü hat direklerinin arasına karışır.

Bu üç sebep yüzünden kapıyı fiyatlandırmanın doğru yolu, onu altı kaleme ayırmaktır: tip, kanat ve dolgu, kapı direkleri, hırdavat, renk ve kaplama, motor hazırlığı. Aşağıdaki bölümler bu sırayı izliyor.

Kapılı hattın maliyeti hangi formülle kurulur?

Kapının bütçedeki yerini görmek için önce kapılı bir hattın bütününü tek satırda yazmak işe yarar:

Kapılı hattın maliyeti = hat (panel + direk) + kapı kanadı + 2 kapı direğinin hat direğine göre farkı + hırdavat

Formülün ilk terimi bildiğimiz hattır. Kapı açıklığı hat uzunluğundan düşülür, kalan uzunluk 2,5'e bölünüp yukarı yuvarlanır ve panel sayısı çıkar. Direk sayısı açık hatta panel sayısının bir fazlasıdır; kapı hattı ikiye böldüğü için buna bir direk daha eklenir. Bu adım önemlidir: kapı için "iki direk ekle" diye kurulan liste bir direk fazla gösterir. Doğru sayım şudur: direk = panel + 1 + 1 (her kapı için). İlk terimde bütün direkler önce hat direği fiyatıyla sayılır.

İkinci terim kapı kanadıdır: çerçeve, dolgu, kaynak, kaplama. Bu terim tipten ve ölçüden doğrudan etkilenir.

Üçüncü terim, formülün en çok gözden kaçan kısmıdır. Açıklığın iki yanındaki direkler ayrı olarak eklenmez; zaten ilk terimde sayılmış olan direklerden ikisi, kalın profilli kapı direğine döner. Maliyete eklenen şey, bu iki direğin kapı direği olarak alınması ile hat direği olarak alınması arasındaki farktır. Profil kalınlaşır, et kalınlığı artar, boy çoğu zaman uzar ve temeli büyür. Teklifte bu fark ya kapı direklerinin ayrı satırda yazılmasıyla ya da hat direği satırından iki direğin düşülmesiyle görünür olur.

Dördüncü terim hırdavattır: menteşe, kilit ya da sürgü, çift kanatta zemin tutucu, stoper. Küçük parçalar gibi görünürler ama kapının çalışmasını onlar belirler.

Bu formülde kapıya ait üç terim, hattın uzunluğundan bağımsızdır. Aynı kapı, on beş metrelik bir hatta da yüz metrelik bir hatta da aynı kanadı, aynı iki direk farkını ve aynı hırdavatı getirir. Kapının hat bütçesindeki ağırlığı bu yüzden hattın uzunluğuna göre değişir; bunu aşağıda ayrı bir bölümde sayılarla gösteriyoruz.

Kalem 1: Kapı tipi fiyatın iskeletini kurar

Kapı tipi, diğer bütün kalemleri belirleyen ilk karardır. Panel çit hattında üç manuel tip yaygındır.

Tek kanat yaya kapısı. Günlük kullanılan, bir kişinin geçtiği kapıdır. Tek bir çerçeve, bir menteşe hattı ve bir kilitten oluşur. Kanat görece hafif olduğu için kapı direkleri ve menteşe yükü sınırlı kalır. Fiyatın iskeleti en sade olan tiptir.

Çift kanat araç kapısı. Açıklık genişledikçe tek kanat hem sarkar hem önünde büyük bir açılış yayı ister; bu yüzden araç girişleri çoğunlukla çift kanat kurulur. Çift kanat iki ayrı çerçeve, iki menteşe hattı, kanatların buluştuğu yerde kilit karşılığı ve sabit kanadı tutan bir zemin tutucu demektir. Aynı açıklık tek kanatla kapatılsaydı bir çerçeve olurdu ama o çerçeve çok daha rijit yapılmak zorunda kalırdı. Çift kanat bu yüzden parça sayısını artırır, tek parçanın zorlanmasını azaltır.

Manuel sürgülü kapı. Kanat açılmak yerine hat boyunca yana kayar. Önünde ya da arkasında açılış yayı istemez; buna karşılık kanadın kayacağı mesafe kadar yan alan, bir ray ya da taşıyıcı düzen ve kanadı dik tutan kılavuzlar ister. Sürgülü kapıda maliyetin bir kısmı kanattan çıkıp zemine ve taşıyıcı sisteme geçer. Kanatlı kapıyla aynı açıklıkta daha fazla bileşen içerir.

Genişliğin nasıl seçileceği, tek ya da çift kanat kararının mekaniği ve açılış yönünün nasıl belirleneceği kapı açıklığını kapı direğiyle birlikte planlayan yazıda ayrıntılı anlatılıyor; burada o kararın fiyat tarafına bakıyoruz.

Teklifte nasıl yazılmalı: "Kapı" değil, "tek kanat yaya kapısı, açıklık … cm, içeri açılır" ya da "çift kanat araç kapısı, toplam açıklık … cm, kanat genişlikleri eşit" ya da "manuel sürgülü kapı, açıklık … cm, kayma yönü sağa, ray tipi …". Tip, açıklık ve açılış biçimi aynı satırda yer almalıdır.

Atlanırsa ne olur: İki teklif aynı "kapı" satırıyla gelir, biri tek kanat biri çift kanat fiyatlamıştır ve karşılaştırma anlamsızlaşır. Daha kötüsü, tedarikçi kendi varsayımıyla üretir; sahada kanadın ters yöne açıldığı ya da açılış yayının bahçedeki bir engele çarptığı ortaya çıkar.

Kalem 2: Kanat ölçüsü ve kanadın kendisi

Kapı fiyatının en büyük tek kalemi çoğu zaman kanattır. Kanat iki parçadan oluşur: çerçeve profili ve dolgu.

Çerçeve profili kanadın iskeletidir. Kutu profilden kaynatılır; kesit büyüdükçe ve et kalınlığı arttıkça kanat hem daha rijit hem daha ağır olur. Kanat genişledikçe çerçevenin taşıması gereken moment büyür, bu yüzden geniş kanatlarda profil bir kademe kalın seçilir ya da çerçeveye çapraz bir gergi eklenir. Çerçeve aynı zamanda menteşenin ve kilidin bağlandığı yerdir; ince bir profile kaynatılan menteşe, zamanla profilin kendisini büker.

Dolgu çerçevenin içini kapatan yüzeydir ve burada iki yol vardır. Birincisi, hattaki panelle aynı dilde bir dolgudur: aynı 5 × 20 santim göz düzeni, benzer tel çapı, benzer kaplama. Bu dolgu kanat ölçüsünde hazırlanıp çerçeveye bağlanır ve kapı uzaktan hattın devamı gibi okunur. İkincisi, ayrı bir hasır ya da farklı gözlü bir dolgudur. Daha kolay tedarik edilebilir, kimi zaman daha ekonomiktir ama kapıyı hattın içinde ayrı bir parça gibi gösterir; göz ölçüsü ve tel çapı farklıysa bu fark uzaktan bile seçilir.

Burada bir incelik var. Hattaki panel 250 santimde sabittir ve sahada kesilmez, çünkü kesilen uçta kaplama açılır. Kapı kanadı ise çoğu zaman 250 santimden farklı bir genişliktedir. Dolgu kanat ölçüsünde hazırlanırken kesim uçları çerçeve içinde kalır ve kaynakla bağlanır; bu işin kaplamadan önce mi sonra mı yapıldığı kanadın ömrünü belirler. Kaplamadan önce kaynatılıp sonra bütün olarak kaplanan kanatta kesim uçları korunur; hazır kaplı dolgunun çerçeveye kaynatıldığı kanatta ise kaynak noktaları rötuş ister. Standart dışı ölçünün neden ayrı bir maliyet mantığıyla çalıştığı özel ölçü panel çit fiyatı yazısında anlatılıyor; kapı kanadı, sipariş başına ölçüye göre üretildiği için bu mantığa doğal olarak yakındır.

Kanat yüksekliği de bir kalemdir. Kanadın üst kenarı komşu panellerin üst çizgisiyle aynı hizada olmalıdır; aksi hâlde hattın üst çizgisi kapıda kırılır. Kanat, zeminden bırakılan boşluk ve direk üzerindeki montaj kotu birlikte hesaplanarak ölçülür.

Teklifte nasıl yazılmalı: kanat genişliği ve yüksekliği santim olarak; çerçeve profilinin kesiti ve et kalınlığı; dolgunun göz ölçüsü, tel çapı ve çerçeveye bağlanma biçimi; kaynak ile kaplamanın sırası. Kanadın yaklaşık ağırlığının da yazılması istenebilir, çünkü motor hazırlığında bu bilgi gerekecektir.

Atlanırsa ne olur: İnce profilli bir çerçeve ilk yıllarda sarkar, kanat zemine sürtmeye başlar ve kilit yuvasına oturmaz. Dolgu belirtilmemişse hattaki panelden farklı bir göz gelir ve kapı görsel olarak hattan kopar. Kaplama sırası yazılmamışsa kaynak noktaları çıplak kalabilir ve kapı, hattın ilk pas veren yeri olur.

Kalem 3: Kapı direkleri ve +1 direk kuralı

Kapı direkleri, kapı fiyatının en sık yanlış hesaplanan kalemidir; çünkü hem sayıları hem profilleri karıştırılır.

Önce sayı. Açık bir hatta direk sayısı panel sayısının bir fazlasıdır. Kapı açıklığı bu hattı ikiye böler; her parça kendi başına bir açık hat gibi davranır ve her biri panel + 1 direk ister. İki parçanın toplamı panel + 2 eder. Yani kapı, direk sayısını bir artırır. Açıklığın iki yanında kalan iki direk ise hat direği olarak kalmaz, kalın profilli kapı direğine döner. Kapı için "iki direk ekle" diye yapılan liste, gerçekte gerekenden bir direk fazlasını gösterir. Köşe ise sayıyı değiştirmez: köşedeki direk iki kenarın paneline ortak hizmet eder, yalnız profili kalınlaşır. Kapı ile köşe bu yüzden karıştırılmamalıdır: kapı sayıyı artırır, köşe artırmaz.

Sonra profil. Hat direği iki yanından gelen panellerin çekmesini alır ve bu kuvvetler büyük ölçüde birbirini dengeler. Kapı direği ise kanadın ağırlığını tek yönden taşır, menteşe noktasında sürekli bir devirme momenti görür ve her açılıp kapanışta dinamik bir zorlamaya uğrar. Bu yüzden kapı direği hat direğinden bir kademe kalın kesitte, daha kalın et ile ve çoğu zaman daha uzun boyda seçilir; temeli daha derin ve daha geniş atılır. Direk profillerinin genel mantığı çit direkleri sayfasında duruyor.

Formüldeki "2 kapı direği farkı" tam olarak budur: iki direğin kapı direği olarak alınmasıyla hat direği olarak alınması arasındaki fark. Hat direği fiyatı zaten ilk terimde sayılmıştır; kapı eklenen maliyet, kalınlaşan profilin, uzayan boyun ve büyüyen temelin farkıdır.

Sürgülü kapıda direk düzeni biraz farklıdır. Kanadın kapandığında dayandığı karşı direk bir yakalayıcı taşır, kanadın kaydığı taraftaki direk ise kılavuz ya da taşıyıcı elemanı tutar. İki direk de kapı direği sınıfındadır ama gördükleri yük farklı olduğu için teklifte ayrı tanımlanmaları iyi olur.

Teklifte nasıl yazılmalı: "Kapı direği, 2 adet" satırı; her biri için profil kesiti, et kalınlığı, boy ve temel ölçüsü. Hat direği satırındaki adedin kapı direkleri düşülmüş sayı olduğu açıkça belirtilmeli. Menteşe ve kilit karşılığının direğe kaynaklı mı cıvatalı mı bağlanacağı da bu satırda ya da hırdavat satırında yazılmalı.

Atlanırsa ne olur: En sık görülen tablo, kapı direklerinin hat direği profilinde dikilmesidir. İlk birkaç ay sorun görünmez; sonra direk kanat tarafına hafifçe yatar, kanat sürtmeye başlar, sürtme menteşeyi zorlar ve süreç kendini hızlandırır. Bu noktada düzeltme, direği söküp temeli kırmak demektir. Sayımda "+2" kuralıyla kurulan listede ise bir direk fazla gelir; küçük bir kalem gibi görünür ama hattın her kapısında tekrarlanır.

Kapının teklif satırları nasıl okunur?

Buraya kadar anlatılan ve aşağıda devam eden kalemleri tek bir tabloda toplamak, bir teklifi elden geçirirken işe yarar. Aşağıdaki tablo, manuel bir panel çit kapısının teklifte görmek istediğiniz satırlarını, her satırda hangi bilginin yazması gerektiğini ve satır eksikse neyin olacağını gösteriyor.

Bu tabloyu teklif üzerinde satır satır işaretlemek, "kapı dahil" ifadesinin gerçekte neyi kapsadığını ortaya çıkarır. Birden fazla tedarikçiden gelen teklifleri aynı zemine oturtmanın genel yöntemi panel çit teklifi karşılaştırma yazısında anlatılıyor; kapı, o yöntemin en çok işe yaradığı kalemdir, çünkü en çok belirsizlik orada toplanır.

Kalem 4: Hırdavat küçük görünür, kapıyı o çalıştırır

Kapının hırdavatı dört grupta toplanır ve her birinin eksikliği farklı bir arızaya yol açar.

Menteşe. Kanadın bütün ağırlığı menteşelerden direğe geçer. İki tip bilgi önemlidir: menteşe sayısı ve ayarlanabilir olup olmadığı. Ağır ya da yüksek kanatlarda iki yerine üç menteşe yükü daha geniş bir alana yayar. Ayarlanabilir menteşe, kanat asıldıktan sonra yatay ve düşey hizanın düzeltilmesine izin verir; direk betonda oturduktan sonra ortaya çıkan milimetrik kaymalar bu ayarla telafi edilir. Menteşenin direğe kaynakla mı cıvatayla mı bağlandığı da ayrı bir karardır: kaynak sağlamdır ama kaplamayı o noktada yakar ve rötuş ister; cıvata sökülebilir ve ayarlanabilir ama periyodik sıkma ister.

Kilit ya da sürgü. Basit bir mandal kapının kendi kendine açılmasını engeller ama bir güvenlik elemanı değildir. Silindirli bir kilit, dışarıdan anahtarla ve içeriden kolla açılan bir düzen sunar. Teklifte kilidin tipi, dışarıdan mı içeriden mi erişileceği ve kanat üzerinde nereye oturacağı yazılmalıdır. Kilit karşılığı, direkte ya da çift kanatta karşı kanatta duran parçadır ve kilitle birlikte sayılır.

Zemin tutucu (dikme). Çift kanat kapıda bir kanat günlük kullanımda sabit durur ve yalnız araç geçerken açılır. Bu kanadı yerinde tutan şey, kanadın alt kenarından zemine inen bir dikme sürgü ve zemindeki yuvasıdır. Yuva betona gömülür ya da zemine sabitlenir. Zemin tutucu olmadan sabit kanat rüzgârda oynar, karşı kanadın kilidi tam oturmaz ve iki kanat birbirini zorlar.

Stoper. Kanadın kapalı konumda nerede duracağını ve açık konumda nerede tutulacağını belirleyen durdurucudur. Kapalı konumda stoper yoksa kanat kapanırken menteşe hattını ters yönde zorlar; açık konumda tutucu yoksa rüzgâr kanadı savurur ve savrulan kanat hem menteşeye hem direğe darbe indirir.

Teklifte nasıl yazılmalı: her grup ayrı satırda, tip ve adetle: "ayarlanabilir menteşe, 3 adet, cıvatalı bağlantı"; "silindirli kilit, iki yönlü erişim, karşılık dahil"; "zemin tutucu dikme sürgü ve zemin yuvası"; "kapalı konum stoperi ve açık konum kanat tutucu". Hırdavatın galvaniz mi kalacağı yoksa kapıyla aynı renge mi boyanacağı da burada belirtilir.

Atlanırsa ne olur: Hırdavatı "dahil" diye tek kelimeyle geçen bir teklifte, kurulumda yalnız menteşe ile basit bir mandal gelebilir. Kapı çalışır, ama ilk rüzgârlı günde savrulur; çift kanatta sabit kanat oynar ve kilit oturmaz. Sonradan eklenen zemin yuvası betonu delmeyi, sonradan eklenen stoper ise kanada ya da direğe yeni bir kaynak noktası açmayı gerektirir.

Kalem 5: Renk ve kaplama hatla aynı tarifte olmalı

Kapı, hattın içinde farklı bir eleman olarak durur ve uzaktan bakıldığında ilk göze çarpan yerdir. Hattın geri kalanı aynı rengi taşırken kapının bir ton açık ya da koyu olması, bütün cepheyi bozuk gösterir.

Renk uyumu iki bilgiyle sağlanır. Birincisi RAL kodudur: kapı ile hattın aynı renk kodunda istenmesi. İkincisi kaplama tarifidir: aynı kodda boyanmış olsa bile altındaki koruma katmanı farklıysa kapı zamanla farklı yaşlanır. Hat galvaniz üzerine boyalıyken kapının yalnız boyalı olması, birkaç yıl içinde kapıda renk solması ve kaynak noktalarında pas lekeleri olarak geri döner. RAL kodlarının ve kaplama katmanlarının nasıl okunacağı RAL renkleri ve kaplama sayfasında anlatılıyor.

Ton farkının pratik bir kaynağı da üretim yeridir. Paneller bir hatta, kapı kanadı ise çoğu zaman ayrı bir atölyede üretilir ve ayrı bir partide boyanır. Aynı kod bile farklı partide küçük farklar verebilir. Bunu azaltmanın yolu, kapı ile panellerin aynı siparişte istenmesi ve teklifte "kapı, hat panelleriyle aynı RAL kodunda ve aynı kaplama tarifinde" ifadesinin yer almasıdır.

Hırdavat da renk kararına dahildir. Menteşe ve kilit gibi parçalar çoğu zaman galvaniz görünümünde kalır; bazı projelerde kapıyla aynı renge boyanması istenir. İki tercihin de mantığı vardır, ama tercih yazılmazsa sahada karışık bir görünüm ortaya çıkar.

Teklifte nasıl yazılmalı: "Kapı kanadı ve kapı direkleri: RAL …, hat panelleriyle aynı kaplama tarifi, kaynak sonrası kaplama." Hırdavat için "galvaniz" ya da "RAL …'e boyalı."

Atlanırsa ne olur: Kapı standart bir renkte ya da farklı bir tarifle gelir. Farkı düzeltmek için ya kapı yeniden boyanır ya da olduğu gibi kabul edilir; ikisi de montajdan sonra yapılan pahalı bir iştir.

Kalem 6: Motor hazırlığı bugünkü kapıya ne ekler?

Bu yazının konusu manuel kapı. Ama birçok bahçede bugün elle açılan kapı, birkaç yıl sonra motorlu olsun istenir. O günü kolaylaştıran şey, manuel kapının baştan motor takılabilecek biçimde hazırlanmasıdır.

Hazırlığın kapı tarafı dört kalemden oluşur. Birincisi kanadın rijitliğidir: motor kanadı tek bir noktadan iter ya da çeker; elle açılırken sorun çıkarmayan ince bir çerçeve, bu tek noktadaki kuvvetle zamanla eğilir. İkincisi bağlantı noktasıdır: kanatlı kapıda motor kolunun kanada ve direğe bağlanacağı yer, sürgülü kapıda ise kanadın alt kenarında kremayer dişlisinin takılabileceği düz bir profil düşünülmelidir. Üçüncüsü direk profilidir: motor, direğe kendi ağırlığını ve itme kuvvetini de bindirir; kapı direği baştan bu yüke göre seçilirse sonradan değişmez. Dördüncüsü kanat ağırlığının kayıt altına alınmasıdır: motor sınıfı kanat ağırlığına göre seçildiği için bu bilgi, yıllar sonra motor alınırken tahminle değil belgeyle konuşmayı sağlar.

Sürgülü ya da kanatlı otomatik sistem seçimi, motorun kanat ağırlığına göre nasıl seçildiği ve güvenlik ekipmanı otomatik bahçe kapısı el kitabında işleniyor. Motorlu kapının zemin, temel ve kablo borusu tarafı ise villa panel çit maliyeti yazısında ele alındı; burada onları tekrar etmiyoruz. Buradaki soru daha dardır: manuel kapıyı alırken bugün hangi kararı verirseniz yarın motor eklemek kolay olur?

Teklifte nasıl yazılmalı: "Motor hazırlıklı" gibi genel bir ifade yeterli değildir. Hazırlığın ne içerdiği yazılır: kanat çerçevesi profili, motor bağlantı noktası, kapı direği profilinin motor yükü göz önüne alınarak seçildiği ve kanadın yaklaşık ağırlığı.

Atlanırsa ne olur: Motor eklenmek istendiğinde kanat motorun yükünü taşıyamayacak çıkar ya da bağlantı için uygun yer bulunmaz. Kanat yenilenir ya da güçlendirilir; kapı direği yetersizse direk sökülür ve temel yeniden dökülür. Bugün küçük bir fark olan hazırlık, yarın kapının tamamını yenilemek ile motor takmak arasındaki farka dönüşür.

Kısa hatta kapının payı neden büyür?

Formüle geri dönelim. Kapılı hattın maliyetinde kapıya ait üç terim vardı: kanat, iki kapı direğinin farkı ve hırdavat. Üçü de hattın uzunluğundan bağımsızdır. Hat terimi ise uzunlukla birlikte büyür. Kapının toplam içindeki payı, bu sabit paketin hat terimine eklenmiş toplamın içindeki oranıdır: hat uzadıkça pay küçülür, hat kısaldıkça büyür.

Bunu rakamsız ama sayılarla görmek mümkün. Aynı bir metrelik tek kanat yaya kapısını iki farklı hatta düşünelim.

On altı metrelik ön bahçe. Açıklık düşülünce 15 metre kalır; 15 ÷ 2,5 = 6 panel. Direk: 6 + 1 + 1 (kapı) = 8. Bunların 2'si kapı direği, 6'sı hat direğidir. Kapı paketi: 1 kanat, 2 kapı direği farkı, 1 hırdavat takımı.

Altmış altı metrelik yan sınır ve cephe. Açıklık düşülünce 65 metre kalır; 65 ÷ 2,5 = 26 panel. Direk: 26 + 1 + 1 = 28. Bunların 2'si kapı direği, 26'sı hat direğidir. Kapı paketi: yine 1 kanat, 2 kapı direği farkı, 1 hırdavat takımı.

İki hat arasında panel ve hat direği sayısı dört katından fazla büyürken kapı paketi hiç değişmedi. Kısa hatta toplam bütçenin görünür bir kısmı kapıya giderken uzun hatta aynı kapı toplam içinde küçük bir kaleme dönüşür. Bu bir tedarikçi tercihi değil, sabit kalemin kısa bir uzunluğa bölünmesinin sonucudur. Aynı etkinin kapı dışındaki sabit kalemlerle birlikte nasıl işlediği 50 metre panel çit fiyatı yazısında ayrıntılı gösterildi.

Pratik sonuç şudur: kısa bir ön bahçe hattı için metre başına maliyet hesaplanırken kapı dahil edilirse, metre fiyatı uzun bir hattın metre fiyatından belirgin biçimde yüksek çıkar. Bu, hattın pahalı olduğu anlamına gelmez; kapının kısa hatta daha görünür olduğu anlamına gelir. Metre fiyatı karşılaştırmasını kapısız hat üzerinden yapmak, kapıyı ise ayrı bir paket olarak değerlendirmek daha doğru bir tablo verir.

Kapı eklemek panel sayısını neden azaltmayabilir?

Kapı eklenen hatta sık yapılan bir beklenti, açıklık kadar panelin listeden düşeceğidir. Gerçekte bu çoğu zaman olmaz. Panel sayısı, kalan uzunluğun 2,5'e bölünüp yukarı yuvarlanmasıyla bulunur; bir metrelik bir yaya kapısı, kalan uzunluğu 2,5'in bir katından öbürüne geçirmeye çoğu zaman yetmez. Sonuç: aynı panel sayısı, bir direk fazlası, iki direğin kalınlaşması ve üstüne kanat ile hırdavat.

Tersi de olabilir. Hattın büyük bir küsuratı varsa, kapı açıklığının genişliğini birkaç on santim oynatmak kalan uzunluğu tam panel sayısına oturtabilir. Kapı kanadı panel gibi tek bir genişliğe kilitli bir ürün olmadığı için açıklık, küsuratı eritmenin doğal yeridir. Burada sınır şudur: açıklığı büyütmek kanadı da büyütür, kanat büyüdükçe çerçeve ve menteşe bir kademe yukarı çıkabilir. Açıklık kararı bu yüzden hem panel dağılımına hem kapı teklifine birlikte bakılarak verilir.

Bir de kapının konumu vardır. Açıklık hattı iki parçaya ayırdığı için her iki parçanın uzunluğu da panel genişliğine uymalıdır. Toplam uzunluk tam otursa bile kapı, parçalardan birinde yarım panellik bir boşluk bırakacak yere konmuşsa sorun yalnız yer değiştirmiş olur. Direk aksı yalnız birkaç santim oynatılabildiği için bu boşluk aksa yedirilemez. Kapının yeri, açıklık genişliği kadar metrajın bir parçasıdır.

Bu üç nokta birlikte şunu söyler: kapı fiyatı yalnız kapı satırında değil, panel ve direk satırlarında da iz bırakır. Kapının etkisini doğru okumak için kapılı ve kapısız iki liste yan yana çıkarılabilir; aradaki fark, kapının gerçek maliyetidir.

Tip seçimi fiyatı hangi yönde değiştirir?

Üç manuel kapı tipinin fiyat üzerindeki etkisini karşılaştırmak için rakam gerekmez; hangi kalemi büyüttüklerine bakmak yeterlidir.

Tablonun okunuşu şudur: her tip bir kalemi büyütürken başka bir kalemi küçültür. En ucuz görünen seçenek, yükü başka bir parçaya aktarıyor olabilir. Örneğin geniş bir açıklığı tek kanatla kapatmak parça sayısını azaltır ama çerçeveyi, menteşeyi ve kapı direğini ağırlaştırır; çift kanat ise parça sayısını artırıp her parçanın yükünü hafifletir. Hangisinin toplamda daha ekonomik olduğu, açıklığa ve kullanıma göre değişir.

Kapı teklifi alırken sorulacak sorular

Bir kapı teklifini değerlendirirken şu soruların her birine yazılı bir cevap aranır:

1. Kapı tipi, açıklığı ve açılış yönü teklifte açıkça yazıyor mu?
2. Kanat çerçevesinin profil kesiti ve et kalınlığı belirtilmiş mi?
3. Dolgu, hattaki panelle aynı göz düzeninde mi? Tel çapı yazıyor mu?
4. Kaynak mı önce, kaplama mı? Kaynak noktaları nasıl korunuyor?
5. Kapı direkleri ayrı satırda mı, profil ve temel ölçüsüyle mi?
6. Hat direği adedi kapı direkleri düşülmüş sayı mı? Direk sayısı "+1" kuralıyla mı çıkmış?
7. Menteşe sayısı ve tipi yazıyor mu? Ayarlanabilir mi?
8. Kilit tipi, erişim yönü ve karşılık parçası belirtilmiş mi?
9. Çift kanatta zemin tutucu ve yuvası dahil mi? Stoper var mı?
10. Kapının ve hırdavatın renk kodu ve kaplama tarifi yazıyor mu?
11. İleride motor düşünülüyorsa hazırlığın içeriği tanımlanmış mı?

Bu soruların hiçbiri fiyat sormaz; ama cevapları geldiğinde fiyat karşılaştırılabilir hâle gelir. İki teklif arasındaki farkın büyük kısmı çoğu zaman bu listede yazmayan bir kalemden çıkar.

Sık yapılan dört hata

Kapıyı hattan sonra sipariş etmek. Önce panel ve direk alınır, kapı "sonra bakarız" diye bırakılır. Sonuç, kapının oturacağı yerde hat direği profilinde dikilmiş iki direk ve yanlış yerde kalan bir açıklıktır. Kapı hattan sonra değil, hatla aynı çizimde ve aynı siparişte düşünülür.

Kapı direklerini ayrı ekleyip hat direğinden düşmemek. Liste "hat direği: panel + 1" ve "kapı direği: 2" diye kurulur; gerçekte doğru toplam panel + 2 iken liste panel + 3 gösterir. Her kapıda bir direk fazla gelir ve bu fazla, kimse fark etmeden faturaya girer.

Hırdavatı tek kelimeyle geçmek. "Hırdavat dahil" ifadesi menteşeyi ve bir mandalı kapsayabilir, kilit, zemin tutucu ve stoperi kapsamayabilir. Parça parça yazılmayan hırdavat, kurulum günü eksik çıkar.

Motoru sonraya bırakıp hazırlığı da bırakmak. Motor bugün alınmayabilir; bu makul bir karardır. Ama hazırlık da bırakılırsa, motor günü geldiğinde kanat ya da direk değişir. Hazırlık bugün küçük bir fark, yarın büyük bir tasarruftur.

Karar

Panel çit kapı fiyatı, bir liste rakamı olarak değil bir paket olarak okunur. Paketin altı kalemi vardır: kapı tipi, kanat ve dolgusu, iki kapı direği, hırdavat, renk ve kaplama, motor hazırlığı. Kapılı hattın maliyeti hat (panel + direk) + kapı kanadı + iki kapı direğinin hat direğine göre farkı + hırdavat diye kurulur; direk sayısı kapı başına bir artar ve açıklığın iki yanındaki direkler kapı direğine döner.

Kapı paketinin hattın uzunluğundan bağımsız olması, kısa hatta kapının payını büyütür. Bu yüzden kısa bir ön bahçede metre başına maliyet, kapıyı ayrı bir paket olarak tutarak değerlendirilir. Teklif alırken her kalemin ayrı satırda, ölçü ve tip bilgisiyle yazılmasını istemek, hem karşılaştırmayı mümkün kılar hem de montaj günü eksik parça çıkmasını önler. Rakam için bekleyen tek soru kalır: bu paketin her satırını, tedarikçinin güncel teklifinde görmek.