Otomatik bahçe kapısı el kitabı

İki sistem, tek soru

Otomatik bahçe kapısında bütün karar tek bir soruyla başlar: kapı yana mı kayacak, yoksa içeri mi açılacak.

Sürgülü (raylı) sistem kapıyı duvar boyunca yana kaydırır. Açılırken önünde ya da arkasında yer kaplamaz; dar girişlerde ve kapının hemen ardına park edilen bahçelerde tek çözümdür. Karşılığında, kapı genişliği kadar bir mesafenin yanda boş ve düz olmasını ister.

Kanatlı sistem kapıyı menteşeden döndürür. Yanda yer istemez ama kanat boyu kadar bir yay alanını içeride boş bırakmayı zorunlu kılar. Tek kanat ya da çift kanat olarak kurulur; çift kanat, her kanadın süpürdüğü alanı yarıya indirdiği için dar bahçelerde tercih edilir.

Karar tablosu

Eğim, en sık gözden kaçan kalemdir. Sürgülü kapı yatay bir düzlemde kayar; giriş yola doğru eğimliyse kapı ya zemine sürter ya da altında giderek büyüyen bir boşluk kalır. Eğim yüzde ikiyi geçiyorsa sürgülü sistem zorlanır.

Sürgülü sistemin altyapısı

Sürgülü kapının başarısı motorda değil, zeminde belirlenir.

Ray hattı kapının kayacağı mesafe boyunca düz, sağlam ve aynı kotta olmalıdır. Bu hat genellikle kapı genişliğinin bir buçuk katı kadardır: iki buçuk metrelik bir kapı için yaklaşık dört metre. Hat boyunca zemin çökerse kapı sıkışır.

Zemin beton olmalıdır. Toprak ya da parke üzerine kurulan sürgülü kapı, ilk kışta oturur ve hizası kaçar. Beton kalınlığı en az on beş santim, motor kaidesinin altında ise otuz santim önerilir.

Motor kaidesi dökümü, kablo borusu içeriyken yapılır. Sonradan delmek hem zordur hem kaidenin bütünlüğünü bozar. Bu, sahada en sık tekrarlanan sıralama hatasıdır.

Konsol sürgülü sistem

Yerde ray istemeyen bir varyant vardır: kapı, üstteki taşıyıcı kirişten asılır ve zeminle teması olmaz. Kar tutan, çamurlu ya da eğimli girişlerde belirgin avantaj sağlar çünkü ray tıkanması diye bir sorun kalmaz.

Bedeli maliyettir ve taşıyıcı kirişin ciddi bir yapı elemanı olmasıdır. Kapı ağırlığının tamamı tek noktadan taşındığı için kiriş ve kolonun buna göre hesaplanması gerekir.

Kanatlı sistemin altyapısı

Kanatlı kapıda kritik nokta menteşe ve direk dayanımıdır.

Kanadın bütün ağırlığı iki menteşeden direğe biner ve bu yük, kapı açıldıkça kaldıraç etkisiyle büyür. İki metrelik bir kanadın ucuna binen küçük bir kuvvet, menteşede kat kat büyük bir moment yaratır. Bu yüzden kanatlı sistemde direk, çit direği ölçülerinin çok üstünde bir profil olmalı ve betona derin gömülmelidir.

Motor tipleri üçe ayrılır:

• Kollu (piston) motor: en yaygın ve en ekonomik olanı. Direğe ve kanada bağlanan bir piston kanadı iter. Montajı kolaydır, görünürdür.
• Mafsallı kol: direk kalın ya da kanat duvara gömülüyse kullanılır. Piston sığmadığında çözümdür.
• Yer altı motoru: menteşe ekseninin altına gömülür, dışarıdan görünmez. En estetik seçenek, en pahalısı ve en çok altyapı isteyeni. Su tahliyesi düşünülmezse motor gözü su toplar ve motor kısa sürede biter.

Çift kanatta gecikme

Çift kanatlı sistemde kanatlar aynı anda kapanmaz; biri diğerinden birkaç saniye önce kapanır. Bindirme profili olan kapılarda bu şarttır, yoksa kanatlar birbirine çarpar. Kontrol kartında bu gecikme ayarlanabilir ve kurulumda mutlaka ayarlanmalıdır.

Motor gücü hesabı

Katalogda yazan kilogram değeri bir üst sınırdır, çalışma noktası değil. Bu ayrım, yanan motorların büyük çoğunluğunun sebebidir.

Pratik kural: kapı ağırlığı, motor kapasitesinin yüzde yetmişini geçmemelidir. 400 kilogramlık bir kapı için 600 kilogramlık motor seçilir, 400'lük değil. Sınıra yakın çalışan motor her açılışta ısınır, ısınan sargı yalıtımını kaybeder ve motor birkaç ay içinde biter.

Kapı ağırlığını tahmin etmek

Çoğu müşteri kapısının kaç kilo olduğunu bilmez. Kaba bir hesap yeterlidir:

Bir örnek: 3 metre genişlik × 1,8 metre yükseklik = 5,4 m². Lazer kesim sac kaplı bir kapı için 5,4 × 60 ≈ 325 kilogram. Yüzde yetmiş kuralıyla en az 465 kilogramlık motor gerekir; 500 kilogramlık sınıf seçilir.

Kapı lazer kesim panel ile kaplanacaksa ağırlık belirgin şekilde artar; sac kalınlığı ve delik oranı doğrudan kiloya yansır.

Genişlik de bir sınırdır

Ağırlık uygun olsa bile kanat genişliği motorun kol boyunu aşamaz. Kollu motorlar tipik olarak 2,5 metreye kadar tek kanat çevirir; üstünde daha uzun kollu ya da yer altı modeli gerekir. Ağırlık ve genişlik iki ayrı kısıttır, ikisi de sağlanmalıdır.

Elektrik ve kablolama

Otomatik kapı, montaj gününde çözülecek bir iş değildir; altyapısı zemin dökülmeden önce planlanır.

Besleme hattı kapıya kadar getirilmelidir. Çoğu ev tipi motor 220 volt çalışır; endüstriyel modellerde 380 volt gerekebilir. Hat, ayrı bir sigortadan beslenmeli ve kaçak akım rölesine bağlanmalıdır.

Boru geçişi en kritik kalemdir. Motordan fotosellere, ikaz lambasına, interkom ya da kartlı geçiş ünitesine ayrı kablolar gider. Bunların hepsi zemin altından geçer. Beton döküldükten sonra ek boru çekmek, zemini kırmak demektir.

Pratik öneri: gerekli görülen boru sayısının bir fazlasını döşemek. Boş kalan boru maliyeti neredeyse sıfırdır; sonradan açılan kanalın maliyeti yüksektir.

Kablo kesiti mesafeye göre büyür. Elektrik panosu kapıya uzaksa ince kesitte gerilim düşer, motor tam güç veremez ve karta hata düşer. Yirmi metreyi aşan hatlarda kesit bir kademe artırılır.

Güvenlik ekipmanı

Bu bölüm tasarruf kalemi değildir. Otomatik kapı, yüzlerce kilogramlık bir kütleyi motorla hareket ettirir.

Fotosel zorunlu kabul edilmelidir. Kapı yolunun iki yanına karşılıklı yerleştirilir; ışın kesilirse kapı durur ya da geri açılır. Bir çocuğun ya da aracın sıkışmasını engelleyen tek şey budur. Kurulum sırasında test edilmeli, sadece takılıp geçilmemelidir.

İkaz lambası kapı hareket halindeyken yanıp söner. Özellikle sürgülü kapılarda, kayan kanadı geç fark eden yayayı uyarır.

Mekanik durdurucu kanatlı sistemde açık ve kapalı konumları fiziksel olarak sınırlar. Elektronik limit bozulduğunda kapıyı menteşesinden koparmaktan koruyan güvenlik katmanıdır.

Manuel kurtarma her motorda bulunur ve anahtarla devreye girer. Elektrik kesintisinde kapıyı elle açmayı sağlar. Anahtarın nerede durduğu ev sahibine mutlaka gösterilmelidir; kesinti anında aranan anahtar işe yaramaz.

Amper koruması kontrol kartındadır. Motor beklenenden fazla akım çekiyorsa (kapı bir engele takılmışsa) kart hareketi keser. Bu ayar kurulumda kapıya göre kalibre edilir; fabrika ayarında bırakılırsa ya çok hassas olur ve kapı boşuna durur, ya çok gevşek olur ve koruma işlevini görmez.

Kapı gövdesi ve çit uyumu

Otomatik kapı, çit hattının bir parçasıdır ve onunla aynı dili konuşmalıdır.

Panel çit hattında kapı gövdesi genellikle aynı panel dokusuyla doldurulur; böylece kapı hattın devamı gibi okunur. Panel gözü ve rengi hatla aynı seçilir — renk eşleşmesi için RAL kodları sayfasına bakılmalıdır.

Dekoratif çit ve korkuluk hattında kapı, ferforje ya da lazer kesim panelle kaplanır. Burada dikkat edilecek nokta ağırlıktır: dekoratif dolgu, aynı ölçüdeki tel dolguya göre kapıyı iki katına çıkarabilir ve motor seçimi buna göre yapılmalıdır.

Rüzgâr yükü dolu yüzeyli kapılarda ciddi bir kalemdir. Tel dolgulu kapı rüzgârı geçirir; dolu sac kapı bir yelken gibi davranır. Rüzgârlı bir sırtta dolu kapı seçiliyor ise hem motor hem menteşe bir kademe yukarı alınmalıdır.

Bakım ve sık yapılan hatalar

Otomatik kapı bakımsız kalırsa arıza vermez — bir gün durur.

Yılda bir kez yapılacaklar: ray temizliği ve yağlama, menteşe yağlama, fotosel lensinin silinmesi, kanat hizasının kontrolü, mekanik durdurucuların sıkılığı, manuel kurtarma anahtarının denenmesi.

Rayda biriken çakıl ve yaprak sürgülü kapının bir numaralı arıza sebebidir. Motor zorlanır, amper koruması devreye girer ve kapı yarı yolda durur. Çoğu "motor bozuldu" çağrısının altından bu çıkar.

Sık yapılan hatalar

Motoru sınırda seçmek. Katalog değerini çalışma değeri sanmak. En pahalı hata, çünkü motor değişimi montajın tekrarı demektir.

Boruyu sonradan düşünmek. Beton döküldükten sonra kablo çekmek, zemin kırmak anlamına gelir.

Fotoseli atlamak. Bütçe kısıntısında ilk çıkarılan kalem, çıkarılmaması gereken tek kalem.

Eğimli girişe sürgülü kurmak. Kapı ya sürter ya altında boşluk büyür; ikisi de sonradan düzeltilmez.

Zayıf direğe kanat asmak. Kanat ağırlığı direği zamanla öne yatırır; kapı kapanmamaya başlar. Direk temeli en baştan bu yük için hesaplanmalıdır.

Çift kanatta gecikmeyi ayarlamamak. Kanatlar birbirine çarpar, bindirme profili ve boya kısa sürede zarar görür.

Sürgülü kapının bileşenleri

Sürgülü sistem, dışarıdan tek parça görünse de birbirine bağlı beş bileşenden oluşur ve arıza genellikle motorda değil bunların birinde çıkar.

Kremayer dişli, kapının alt kenarına boydan boya vidalanan dişli çubuktur. Motorun dişlisi buna geçer ve kapıyı iter. Kremayer eğri monte edilirse motor dişlisi bazı noktalarda sıkışır, bazı noktalarda boşa döner; kapı sarsıntılı hareket eder. Montajda su terazisi ile hizalanması ve parçalar arasındaki diş sürekliliğinin korunması gerekir.

Taşıyıcı tekerlekler kapının ağırlığını rayda taşır. İki adettir ve aralarındaki mesafe kapı genişliğinin yaklaşık yarısı kadar açılır. Çok yakın yerleştirilirse kapı uçlarından sallanır; çok uzak yerleştirilirse konsol etkisiyle uç kısım sarkar.

Üst kılavuz makaralar, kapının devrilmesini engeller. Kapının üst kenarını iki yandan sıkıştırırlar ama sürtmeyecek kadar boşluk bırakılmalıdır. Fazla sıkı ayarlanan kılavuz, motoru sürekli zorlar ve amper korumasının boş yere devreye girmesine yol açar.

Son limit anahtarları, kapının nerede duracağını belirler. Manyetik ya da mekanik olabilir. Manyetik tipte, mıknatıs kapının altına takılır ve motor üzerindeki sensör onu okur; mıknatısın yeri kayarsa kapı ya erken durur ya hedefi aşar.

Karşı stoper, limit çalışmazsa kapıyı fiziksel olarak durduran son güvenliktir. Elektronik her zaman bir gün şaşabilir; stoper o gün için vardır.

Kumanda ve erişim kontrolü

Kapının nasıl açılacağı, kimlerin kullanacağına göre seçilir.

Uzaktan kumanda en yaygın çözümdür. Kumandalar kart üzerinde kayıtlıdır ve kaybolan bir kumanda karttan silinebilir — bu, sitelerde ve kiralık mülklerde önemli bir güvenlik özelliğidir. Kumanda sayısı kartın kapasitesiyle sınırlıdır; kalabalık kullanımda kapasite baştan sorulmalıdır.

Tuş takımı (şifreli klavye) kumanda taşımayı gereksiz kılar. Misafir ve geçici erişim için pratiktir çünkü şifre sonradan değiştirilebilir. Dış mekânda kullanılacağı için su geçirmezlik sınıfına bakılmalıdır.

Kartlı ya da proximity geçiş, çok kullanıcılı yerlerde tercih edilir. Her kart ayrı tanımlanır, kim ne zaman geçti kaydı tutulabilir.

GSM modülü, kapıyı telefonla açar. Kayıtlı numaradan gelen çağrı kapıyı tetikler ve çağrı ücretsizdir çünkü modül cevaplamaz. Kumanda taşımayan kullanıcılar için etkili bir çözümdür.

İnterkom ve görüntülü zil, ziyaretçinin içeriden karşılanmasını sağlar. Kapı motoruyla entegre edilirse zil ünitesindeki tuş doğrudan kapıyı açar. Bu entegrasyonun kablosu, diğerleriyle birlikte zemin altından geçmelidir.

Araç algılama (loop dedektör), zemine gömülü bir kablo halkasıyla araç varlığını algılar. Genellikle çıkış tarafında kullanılır: araç yaklaşınca kapı kendiliğinden açılır. Kurulumu zemin kesmeyi gerektirdiği için baştan planlanmalıdır.

Kontrol kartı ayarları

Kartın fabrika ayarında bırakılması, kurulumun yarım bırakılması demektir. Her kapı farklı ağırlıkta ve farklı sürtünmededir.

Açılma ve kapanma hızı ayrı ayrı ayarlanır. Kapanma, açılmadan yavaş olmalıdır; sıkışma riski kapanışta doğar.

Yavaşlama mesafesi kapının son bölümde hızını düşürmesini sağlar. Bu ayar olmadan kapı stopere tam hızla çarpar; mekanik parçalar birkaç ay içinde yorulur.

Amper eşiği kapının ne kadar dirençte duracağını belirler. Çok hassas ayarlanırsa rüzgâr ya da hafif bir sürtünme kapıyı durdurur; çok gevşek ayarlanırsa engele çarpsa bile devam eder. Kurulumda kapı gerçek yükü altında denenerek kalibre edilir.

Otomatik kapanma süresi kapının kendiliğinden kapanmasını sağlar. Fotosel çalışır durumda değilse bu özellik açılmamalıdır.

Yaya geçiş modu kanatlı sistemde tek kanadı, sürgülüde kapıyı kısmen açar. Günlük yaya kullanımında tam açılışı gereksiz kılar ve mekanik yorulmayı belirgin şekilde azaltır.

Yer altı motoru ve su

Yer altı motoru en estetik çözümdür ve en çok hata bu tipte yapılır. Sebebi tektir: su.

Motor, menteşe ekseninin altındaki bir çukura yerleştirilir. Bu çukur, tanımı gereği zeminin en alçak noktasıdır ve yağmur suyu doğal olarak oraya akar. Tahliye düşünülmezse çukur bir su haznesine dönüşür.

Doğru kurulumda üç şey yapılır. Birincisi, çukurun tabanına drenaj borusu bırakılır ve bu boru gerçekten bir tahliye noktasına bağlanır — sadece çakıl doldurmak, zemin doygunsa işe yaramaz. İkincisi, çukurun etrafındaki zemin motora doğru değil motordan uzağa eğimlendirilir. Üçüncüsü, kapak contası kontrol edilir ve yılda bir yenilenir.

Bu üç adım atlanırsa motor birkaç mevsim içinde biter ve değişimi, zemin sökmeyi gerektirdiği için kollu motora göre kat kat pahalıya gelir.

Arıza teşhis tablosu

Çoğu "kapı bozuldu" çağrısının arkasında basit bir sebep vardır.

Bu listedeki maddelerin çoğu servis çağırmadan çözülür. Rayda biriken yaprak ve fotoselin tozlanması, en sık iki sebeptir ve ikisi de birkaç dakikalık iştir.

Maliyet kalemleri

Otomatik kapı fiyatı tek bir rakam değildir; en az beş kalemin toplamıdır ve teklif alırken hangisinin dâhil olduğu sorulmalıdır.

Kapı gövdesi — profil, dolgu ve boya. Dolgu tipine göre en çok değişen kalem budur; tel dolgu ile lazer kesim sac arasında belirgin fark vardır.

Motor ve kontrol kartı — kapasiteye göre değişir. Sınıf yükseldikçe fiyat artar ama sınırda seçilen ucuz motorun değişim maliyeti farkı fazlasıyla aşar.

Güvenlik ekipmanı — fotosel, ikaz lambası, stoper. Toplam içinde küçük bir paydır ve çıkarılmamalıdır.

Altyapı — beton kaide, kablo borusu, elektrik hattı çekimi. Zemin durumuna göre en öngörülemez kalem burasıdır.

Erişim kontrolü — kumanda sayısı, tuş takımı, GSM, interkom. İhtiyaca göre eklenir.

Teklifler karşılaştırılırken bu beş kalemin hepsinin görünür olması gerekir. "Anahtar teslim" ifadesi çoğu zaman altyapıyı kapsamaz ve fark sonradan çıkar. Kapı gövdesinin çit hattıyla uyumlu ölçülendirilmesi için panel çit ölçüleri sayfasındaki standart yükseklikler başlangıç noktası olarak kullanılabilir.

Montaj öncesi kontrol listesi

Otomatik kapı siparişi verilmeden önce sahada ölçülmesi gereken değerler bellidir. Bu listeyi doldurmadan alınan teklifler, montaj gününde değişir.

Geçiş genişliği. Direkler arasındaki net açıklık. Kapı gövdesi bu ölçüden değil, buna binen bindirme paylarından sonra belirlenir; net açıklık ile kapı genişliği aynı sayı değildir.

Kapı yüksekliği. Çit hattıyla aynı hizada mı olacak, yoksa daha yüksek mi. Hatla aynı hizada seçmek görsel bütünlük sağlar; güvenlik önceliğiyle daha yüksek seçilebilir.

Yan mesafe (sürgülü için). Kapının kayacağı taraftaki düz ve engelsiz uzunluk. Kapı genişliğinin en az bir buçuk katı olmalıdır. Bu mesafede elektrik direği, ağaç, su sayacı ya da rögar kapağı var mı — hepsi kontrol edilmelidir.

İç boşluk (kanatlı için). Kanatların süpüreceği yay alanı. Bu alanda park edilen araç, saksı ya da eğim varsa kanatlı sistem sorun çıkarır.

Zemin eğimi. Kapı hattı boyunca kot farkı. Su terazisi ya da lazer ile ölçülür. Yüzde ikinin üstündeki eğim sürgülü sistemi dışlar.

Zemin cinsi. Beton mu, parke mi, toprak mı. Beton değilse motor kaidesi ve ray hattı için ayrı bir zemin işi gerekir ve bu, teklifin ayrı bir kalemidir.

Elektrik mesafesi. Panodan kapıya olan uzaklık. Yirmi metreyi aşıyorsa kablo kesiti büyütülür.

Kullanım yoğunluğu. Günde kaç açılış-kapanış. Elli üstündeki kullanımda motor bir sınıf yukarı alınır ve yaya geçiş modu neredeyse zorunlu hale gelir.

Ölçüyü kim alır

Bu değerlerin sahada alınması gerekir; kroki ya da tarif üzerinden verilen ölçüler pratikte tutmaz. Özellikle eğim ve yan mesafe, gözle bakıldığında yanıltıcıdır — düz görünen bir giriş ölçüldüğünde yüzde üç eğim çıkabilir.

Ölçü alındıktan sonra sistem seçimi, motor sınıfı ve altyapı kalemleri netleşir; bundan sonra verilen fiyat montaj gününde değişmez. Kapının bağlanacağı hattın metrajı için anasayfadaki hat hesabı aracı kullanılabilir.

Kapı ne kadar dayanır

Otomatik kapıda ömür, motorun markasından çok iki şeye bağlıdır: motorun ne kadar zorlandığına ve rayın ne kadar temiz tutulduğuna. Kapasitesinin yüzde yetmişinin altında çalışan, yavaşlama ayarı yapılmış ve rayı yılda bir temizlenen bir sistem uzun yıllar sorunsuz gider. Sınırda seçilmiş, stopere tam hızla çarpan ve rayında sürekli çakıl biriken bir sistem ise aynı markayla birkaç yılda biter.

Gövde tarafında belirleyici olan boyadır. Elektrostatik toz boya, açık havada uzun süre dayanır; ancak kaynak noktaları ve vida delikleri boya öncesi düzgün temizlenmemişse pas oradan başlar ve yüzey boyunca ilerler. Kapı hattaki panel çitle aynı RAL kodunda seçildiğinde yıllar içinde renk farkı oluşmaması için ikisinin de aynı boya sınıfında olması istenir. Farklı zamanlarda ve farklı boya sınıfında üretilen kapı ile hat, ilk bakışta aynı renkte görünse bile birkaç yıl sonra gözle ayırt edilir hale gelir; bu, sonradan düzeltilmesi boyama gerektiren bir ayrıntıdır.

Özet

Otomatik bahçe kapısında karar iki adımdadır. Önce sistem seçilir: yanda boş düz mesafe varsa sürgülü, yoksa kanatlı; eğimli girişte sürgülü tercih edilmez. Sonra motor seçilir ve burada kural nettir — kapı ağırlığı motor kapasitesinin yüzde yetmişini geçmemelidir, çünkü katalogdaki kilogram bir üst sınırdır. Kapı ağırlığı, yüzey alanı ile dolgu tipine göre kabaca hesaplanabilir ve dekoratif dolgu bu ağırlığı belirgin şekilde artırır. Altyapı montaj gününde değil, zemin dökülmeden önce planlanır: besleme hattı, kablo boruları ve motor kaidesi aynı anda düşünülmelidir; sonradan boru çekmek zemin kırmak demektir. Güvenlik ekipmanı içinde fotosel pazarlık konusu değildir, tek başına sıkışma riskini ortadan kaldıran katmandır. Bakım yılda bir kez ray temizliği, yağlama ve fotosel kontrolünden ibarettir; ihmal edildiğinde arıza yavaş yavaş değil, bir anda gelir. Fiyat aralıkları için otomatik bahçe kapısı fiyatları sayfasına, sistemlerin karşılaştırması için saha el kitabına bakabilirsiniz.