100 metre panel çit maliyeti nasıl kurulur

100 metrenin bedelini soran kişi aslında neyi soruyor?

Elinizde yüz metrelik bir bahçe sınırı ve üç teklif var. Biri tek satırlık bir toplam vermiş, biri panel ve direği ayrı yazmış, üçüncüsü "metre fiyatı" söyleyip geçmiş. Üç rakam birbirinden epey farklı ve hangisinin pahalı olduğunu anlamanın yolu yok. Bu yazı o durumu çözmek için var: 100 metrelik bir hattın malzeme maliyetini sıfırdan kurmak ve her teklifi aynı iskelete indirebilmek.

Kısa cevap şudur: 100 metrelik düz bir hat 40 panel ve 41 direk ister. Maliyet bu iki adetin seçilen ürünlerin birim fiyatlarıyla çarpılmasıyla başlar, ama orada bitmez. Kelepçe, direk başlığı, köşe ve kapı direği, beton ve nakliye ayrı kalemlerdir ve hattın biçimine, yüksekliğine ve kapı sayısına göre değişir. Bütçeyi en çok oynatan tek karar panel yüksekliğidir.

Yüz metre bu hesap için iyi bir referanstır, çünkü küsurat üretmez ve sonuç doğrudan metre maliyetine çevrilir: 100 metrelik hattın toplamını 100'e böldüğünüzde metre başına gerçek hat maliyetini bulursunuz. Bu, panel fiyatından türetilen "metre fiyatı"yla aynı şey değildir; içinde direk ve diğer kalemler de vardır.

Aşağıda önce hattın biçimine göre neyin değiştiğine, sonra tek bir sayısal örneğe, ardından yükseklik ve direk kararlarına, en sonda da katalogda olmayan kalemlerin teklifte nasıl sorulacağına bakıyoruz.

Yüz metrede değişmeyen tek şey: panel adedi

Panel 250 santim genişliğinde bitmiş bir levhadır ve bu ölçü yükseklikten bağımsızdır. 63 santimlik panel de 203 santimlik panel de aynı genişlikte gelir. Bu yüzden 100 metrelik bir hatta panel adedi, hangi yüksekliği seçerseniz seçin 40'tır.

Bu sabitlik maliyet hesabını sadeleştirir. Yükseklik kararı panel adedini değil, panelin birim fiyatını değiştirir. Direk adedi de yükseklikten bağımsızdır; değişen, direğin boyudur. Yani 100 metrelik bir hatta yükseklik değiştirdiğinizde hesaptaki adetler aynı kalır, çarpanlar değişir.

Adetlerin nasıl çıktığını, köşe ve kapı düzeltmelerini ve küsuratın nereye gittiğini burada yeniden anlatmıyoruz; hepsi örnekleriyle metraj hesabını adım adım anlatan yazıda duruyor. Bu yazı o adetlerin üzerine para koyan katmandır.

Tek bir uyarı yeterli: 100 metre sizin ölçtüğünüz uzunluksa ve arazi eğimliyse, zemin boyunca giden gerçek hat biraz daha uzun olabilir. Maliyet hesabına başlamadan önce elinizdeki rakamın haritadan mı zeminden mi okunduğunu bilin. 41. panel, hesabın değil ölçümün sonucudur.

Hattın biçimi hangi kalemi değiştirir?

Aynı yüz metre dört farklı biçimde kurulabilir ve her biri maliyet listesinde farklı satırları oynatır. Aşağıdaki tablo, toplam uzunluk 100 metrede sabit tutulduğunda neyin değiştiğini gösterir.

Tablonun ilk dersi, biçim değişikliğinin paneli neredeyse hiç etkilemediğidir. Toplam uzunluk aynı kaldıkça köşe sayısı panel adedini değiştirmez. Değişen, direk tarafıdır: köşeler ve kapılar hattın standart direğinden farklı, daha kalın direk ister ve bu direklerin birim fiyatı hat direğinden yüksektir.

İkinci ders, maliyetin asıl oynadığı yerin küçük kalemler olduğudur. Köşe kelepçesi, kapı menteşesi, kilit, kapı direğinin daha büyük temeli. Hiçbiri tek başına büyük değildir, ama hepsi "düz hat" varsayımıyla hazırlanmış bir bütçenin dışında kalır.

Bu yüzden teklif isterken yalnız uzunluğu değil biçimi de vermek gerekir. "100 metre" ile "40 + 35 + 25, iki köşe" aynı panel adedini verir, ama farklı bir direk ve kelepçe listesi üretir.

Tek köşenin gerçek bedeli: L biçimli hat

L biçimli bir bahçede yüz metre iki kenara bölünür, diyelim 60 ve 40 metre. Panel adedi 40'ta kalır. Köşede bir direk kalın profile döner, çünkü o direk iki farklı yönden gelen paneli taşır ve iki yandan gelen kuvvetler birbirini ara direkteki gibi dengelemez.

Köşenin ikinci maliyeti kelepçededir. Ara direkte iki komşu panel aynı yüze bağlanır; köşede ise paneller direğin iki ayrı yüzüne bağlanır. Yaygın uygulama iki yüze ayrı ayrı düz kelepçe takmaktır ve bu, köşe direğindeki kelepçe adedini iki katına çıkarır. Kelepçe tipleri ve köşe çözümleri bağlantı elemanlarını ayrıntılı ele alan yazıda anlatılıyor.

L biçiminin gizli maliyeti ise bir hesap hatasıdır: kenarları ayrı ayrı yuvarlamak. 60 metre tam 24 panel eder, 40 metre tam 16 panel eder; burada sorun çıkmaz. Ama kenarlar 57 ve 43 metre olsaydı, ayrı yuvarlama bir fazla panel doğururdu. Bu fazla panel teklifte "maliyet" gibi görünür ama aslında yanlış metrajdır. İki teklif arasında tek panellik fark görüyorsanız önce yuvarlamanın nasıl yapıldığını sorun.

Pratik sonuç şudur: L biçimli bir hat, aynı uzunluktaki düz hattan bir kalın direk ve bir köşenin kelepçe farkı kadar pahalıdır. Bundan fazlası çıkıyorsa, fark ya yanlış yuvarlamadan ya da teklifin içine sessizce eklenmiş başka bir kalemden geliyordur.

U biçimi: iki köşe ve hattın uçları

U biçiminde yüz metre üç kenara dağılır, örneğin 30, 40 ve 30 metre. Panel adedi yine 40'tır. Artık iki köşe vardır; iki kalın profilli köşe direği ve iki köşenin kelepçe farkı listeye girer.

U biçiminin asıl sorusu ise uçlardadır. Üç kenarlı bir hat çoğu zaman bir binaya, mevcut bir duvara ya da komşu çitine dayanır. Uç noktasının ne olduğu maliyeti küçük ama gerçek biçimde değiştirir. Duvara dayanan uçta bile bağımsız bir direk gerekir; açıkta biten uçta son direk uç direği olarak seçilir ve temeli derinleşir. Mevcut bir çite bağlanan uçta ise eski direk ortak kullanılabilir, ancak profili yeni hattın yükünü taşıyabiliyorsa.

Teklif açısından bu şu anlama gelir: U biçimli bir hatta, köşe direği ile uç direğinin ayrı ayrı sayılıp sayılmadığını görün. İkisi de standart hat direğinden farklı davranır ve birinin atlanması montaj günü eksik direk demektir.

U biçimli hatlar genellikle arsanın yola bakan cephesi ile iki yan kenarından oluşur. Bu durumda yan kenarların arka ucu çoğu zaman açıkta kalır ya da ileride çevrilecek arka kenara bağlanacaktır. İleride tamamlanacak bir hat varsa, uç direğini şimdiden köşe direği olarak dikmek sonradan bir direğin sökülmesini önler.

Kapılı varyant: kapı hattı ucuzlatmaz

Kapılı hatta ilk bakışta bir tasarruf varmış gibi görünür: kapı genişliği panel hesabından düşülür. Ama yuvarlama bu tasarrufu çoğu zaman siler. Yüz metrelik hatta 110 santimlik bir yaya kapısı panel hesabına giren uzunluğu 98,9 metreye indirir; 2,5'e bölündüğünde sonuç 39,56 çıkar ve yine 40 panele yuvarlanır. Panel adedi değişmemiştir.

Geniş bir araç kapısında durum farklıdır. Açıklık birkaç metreye çıktığında panel adedi bir ya da iki azalır. Ancak bunun karşılığında hatta panelden çok daha pahalı üç kalem eklenir: kapı kanadı (ya da kanatları), iki kalın profilli kapı direği ve menteşe, kilit, sürgü gibi kapı hırdavatı. Kapı direklerinin temeli de hat direğinden büyük atılır.

Kısacası kapılı bir hat, aynı uzunluktaki kapısız hattan hemen her zaman pahalıdır. Kapı genişliği, tek ya da çift kanat kararı ve kapı direğinin profil seçimi kapı ölçüsü ve kapı direği planlamasını anlatan yazıda ayrıntılı olarak ele alınıyor.

Teklifte kapılı hat için sorulacak özel bir nokta vardır: kapı direği ile o noktadaki hat direği aynı direk olarak mı sayılmış, yoksa ikisi ayrı ayrı mı listelenmiş? Kapı açıklığının iki yanında duran direk, aynı zamanda panel dizisinin son direğidir. İki satırda birden sayılmışsa listede fazladan direk vardır; hiç sayılmamışsa eksik. Bu soruyu sormak, teklifin kapıyı gerçekten planlayıp planlamadığını da gösterir.

Motorlu kapı düşünülüyorsa karar bu aşamada verilmelidir. Motor, kapı direğine ve temele ek yük bindirir; elektrik altyapısı da hat kazısıyla birlikte planlanırsa ikinci bir kazı gerekmez. Motor kararının kendisi bu yazının konusu değildir, ama bütçede ayrı bir satır açtığını baştan bilmek gerekir.

Tek hesap: 153 cm panel ve 60×40 direkle düz 100 metre

Buraya kadar anlatılan her şeyi tek bir somut örnekte toplayalım. Aşağıdaki rakamlar katalogdaki fiyatla, KDV hariç hesaplanmıştır ve yalnız panel ile direği kapsar. Güncel liste için panel çit fiyatları sayfasına bakmak gerekir; buradaki amaç rakamın kendisi değil, oranları görmektir.

Hat: düz, tek kenar, 100 metre, kapı yok, köşe yok. Seçim: 153 × 250 cm panel (4,0 mm tel) · 60×40 kutu profil direk, 200 cm.

Bu örnekten üç sonuç çıkar. Birincisi, panel ile direğin toplamı 100'e bölündüğünde metre başına yaklaşık 453 TL eder; bu rakam paneli tek başına 2,5'e bölerek bulunan metre fiyatının belirgin biçimde üzerindedir. İkincisi, direk bu ara toplamın yaklaşık %29,4'üdür: kabaca her üç liralık panel-direk harcamasının biri direğe gider. Üçüncüsü, direk tipini kutu profilden boruya çevirmek bu hatta 1.230 TL'lik bir fark yaratır; ara toplamın küçük bir kesridir.

Ara toplama kelepçe, direk başlığı, beton, nakliye ve montaj dahil değildir. Bu yüzden 45.325 TL bir bütçe değil, bütçenin panel ve direkten oluşan çekirdeğidir.

Yükseklik kararı yüz metrede nasıl büyür?

Yazının geri kalanında rakam kullanmıyoruz; bunun yerine bir değişim formülü kullanıyoruz. 100 metrelik düz hatta yüksekliği değiştirdiğinizde toplamdaki fark şudur:

Fark = 40 × (yeni panel fiyatı − eski panel fiyatı) + 41 × (yeni direk fiyatı − eski direk fiyatı) + kelepçe farkı

Panel farkı 40 ile çarpıldığı için, adet fiyatındaki her küçük fark yüz metrede kırk kat büyür. Direk farkı ise yalnız direk boyu değiştiğinde devreye girer. Güncel adet fiyatlarını ölçüye göre fiyat listesinden alıp bu formüle koyduğunuzda, iki yükseklik arasındaki gerçek hat farkını birkaç satırda bulursunuz.

Fiyatın neden yükseklikle büyüdüğünü anlamak için panelin içindeki çeliğe bakmak yeterli. Göz 5 × 20 santimde sabit olduğu için dikey tellerin boyu da yatay tellerin sayısı da yükseklikle doğru orantılı artar. Tel çapı arttığında ise her telin kesiti çapın karesiyle büyür. Kabaca, panelin taşıdığı çelik miktarı yükseklik ile tel çapının karesinin çarpımıyla ilerler.

Bu tablo bir fiyat tablosu değildir; panelin fiziksel ağırlaşmasını gösterir. Fiyat çelikle birlikte hareket etme eğilimindedir ama birebir orantılı değildir, çünkü kaplama, kaynak ve paketleme gibi yüksekliğe bağlı olmayan maliyetler de panelin içindedir. Yine de tablonun söylediği önemli bir şey var: her yükseklik basamağı, kâğıt üzerinde göründüğünden daha büyük bir çelik sıçraması demektir.

Yükseklik seçiminin teknik tarafı, yani hangi yüksekliğin hangi kullanıma uyduğu, ölçü seçeneklerini tek tek ele alan sayfada duruyor. Buradaki soru yalnız bütçedir: seçtiğiniz yükseklik, yüz metrede hangi kalemleri birlikte sürükler?

153'ten 173'e geçiş neden en keskin basamak?

Tablodaki üç basamağın çelik artışı birbirine yakındır. Ama bütçe açısından 153'ten 173'e geçiş diğerlerinden farklıdır, çünkü bu basamakta üç kalem aynı anda değişir.

Tel çapı artar. 153 santimlik panel 4,0 mm telle, 173 santimlik panel 4,5 mm telle gelir. Yükseklik yalnız yüzde on üç civarında artarken, tel kesiti çeyrekten fazla büyür.

Direk boyu bir üst standarda geçer. 153 santimlik panele gömme payı eklendiğinde 200 santimlik direk yeter. 173 santimde bu toplam 200 santimi aşar ve bir sonraki standart boy olan 250 santim direk gerekir. Böylece formüldeki "41 × direk farkı" terimi sıfır olmaktan çıkar ve 41 direğin tamamı birden pahalanır. Gömme payının zemine göre nasıl değiştiği direk seçiminde profil, boy ve et kalınlığını anlatan yazıda açıklanıyor.

Kelepçe adedi artabilir. Panel yükseldikçe kesişme başına kullanılan kelepçe sayısı artar: 153 santimde genellikle üç, 203 santimde dört kelepçe tercih edilir; 173 santim bu ikisinin arasındadır ve teklif veren tarafın hangisini varsaydığı yazılı olmalıdır.

Sonuç olarak 153 ile 173 arasında karar veriyorsanız, iki panel fiyatı arasındaki farka bakmak yetmez. Direk boyunun değiştiğini ve kelepçe adedinin artabileceğini de hesaba katın. 173'ten 203'e geçişte ise direk boyu 250'de kalır; fark esas olarak paneldedir.

Dikkat — Yükseklik basamağını teklif üzerinden karşılaştırırken direk boyunun da değiştiğini kontrol edin. 173 santimlik panelle 200 santimlik direk yazılmış bir teklif ucuz görünür, ama gömme payı yetersiz kalır ve hat ilk sert rüzgârda bunu gösterir.

103 santimin gizli kalemi: direk boyu

Alçak panel ilk bakışta yüz metrenin en ekonomik çözümüdür ve panel kaleminde gerçekten öyledir. Ama direk tarafında bir tuzak vardır.

103 santimlik panele gömme payı eklendiğinde ihtiyaç 150 santim civarında bir direktir. Standart direk boyları ise genellikle 200 santimden başlar. 200 santimlik direk kullanıldığında direğin üst kısmı panelin belirgin biçimde üzerinde kalır ya da direk gereğinden derine gömülür. Birinci durumda hat görsel olarak dengesiz durur, ikinci durumda gereksiz kazı ve beton harcanır.

Bu yüzden alçak panelli bir hat için teklif isterken direk boyunu açıkça sorun: panele uygun, daha kısa bir boy mevcut mu, yoksa standart boy kesilerek mi verilecek? Kesilen direkte kesim ucu açıkta kalır ve üst başlıkla kapatılması gerekir. Kısa boy bir seçenek olarak sunuluyorsa birim fiyatı ayrı satırda görülmelidir.

Alçak panelin bir avantajı kelepçede ortaya çıkar: kesişme başına iki kelepçe genellikle yeterlidir. Yüz metrede bu, yüksek panele göre belirgin biçimde daha az bağlantı parçası demektir. Yani 103 santimde panel ve kelepçe ucuzlar, direk ise ucuzlamaz; bütçenin direk payı oransal olarak büyür.

Direk tipinin bütçedeki payı ve profil değişince ne olur?

Tek hesap örneğinde direk, panel-direk ara toplamının üçte birinden biraz azıydı. Bu oran yükseklikle değişir: alçak panelde direk boyu değişmediği için direğin payı büyür, yüksek panelde panel fiyatı hızla arttığı için direğin payı görece küçülür. 153'ten 173'e geçişte ise ikisi birlikte artar.

Profil kararının bütçeye etkisi, örnekte de görüldüğü gibi sınırlıdır. Kutu profil ile boru direk arasındaki birim fiyat farkı küçüktür ve yüz metrede toplamın küçük bir kısmını oynatır. Üstelik profil değiştiğinde kelepçe de değişir: kutu profil düz sırtlı kelepçe, boru direk kavisli kelepçe ister. Direkten kazanılan küçük fark, uygun kelepçenin fiyatıyla kısmen geri gelebilir.

Beton direk ise panel çitte bir tasarruf seçeneği değildir. Kelepçe bağlantısına uygun olmadığı için asıl alanı tel örgü hatlarıdır. Panel hattında beton direk önermiş bir teklif görürseniz, bağlantının nasıl yapılacağını sormak gerekir.

Direkte bütçeyi gerçekten oynatan şey profilin tipi değil, et kalınlığıdır. Aynı dış ölçüde iki direk farklı cidar kalınlığıyla üretilebilir ve dışarıdan ayırt edilemez. "60×40 kutu profil" ifadesi tek başına eksiktir; milimetre cinsinden et kalınlığı yazılmadıkça iki teklifin direk satırları karşılaştırılamaz. Profil ve boy seçeneklerinin tamamı çit direkleri sayfasında listeleniyor.

Özetle direk kararı yüz metrede maliyetten çok sağlamlıkla ilgilidir. Bütçe sıkışıyorsa ilk kısılacak yer direk değildir; ince cidarlı direkle kurulan hat, düşük maliyetini ilk birkaç kışta geri öder.

Katalogda olmayan kalemler teklifte nasıl sorulur?

Panel ve direğin fiyatı bir listede yazar. Hattı tamamlayan diğer kalemlerin çoğu ise listede yoktur ve teklifte farklı biçimlerde görünür: bazen ayrı satır, bazen "dahil", bazen hiç. Bu kalemler için rakam vermiyoruz, çünkü tedarikçiden tedarikçiye ve siparişten siparişe değişirler. Onun yerine her birinin teklifte nasıl sorulması gerektiğini gösteriyoruz.

Tablonun son sütunu önemlidir. Aynı kalem için "dahil" yazan iki teklif, içlerinde farklı şeyler barındırabilir. Kelepçe dahil diyen bir teklif kesişme başına iki kelepçe varsaymış olabilir, diğeri dört. Nakliye dahil diyen bir teklif şantiye girişine kadar getirir, diğeri indirmeyi de üstlenir. Rakam aynı görünür ama teslim edilen şey aynı değildir.

Bu yüzden katalog dışı kalemlerde doğru tutum, "dahil mi" diye sormak değil, "ne kadarı dahil" diye sormaktır. Adet, tip ve teslim koşulu yazılı olmadan bir kalemin dahil olması bilgi taşımaz.

Kelepçeyi yüz metrede neden ciddiye almalı?

Kelepçe tek tek bakıldığında küçük bir parçadır ve teklifte en kolay atlanan kalemdir. Yüz metrede ise adet büyür: 41 direğin her birinde, panel yüksekliğine göre iki ile dört arasında kelepçe kullanılır ve köşe direklerinde bu sayı iki katına çıkar. 203 santimlik panelle kurulan iki köşeli bir U hattında kelepçe adedi yüz yetmişin üzerine çıkar.

Bu kadar parçanın siparişte unutulması, montaj gününün ilk saatinde işin durması demektir. Panel sahada, direk betonda, kelepçe yok. Eksik kalemin tedariki bir gün de sürse, bekleyen ekip ve ikinci sevkiyat hattın maliyetine eklenir.

Kelepçenin ikinci önemi dayanıklılıktır. Hattın rüzgâr yükü kelepçeler üzerinden direğe aktarılır. Kelepçe sayısını azaltarak yapılan tasarruf, yükün daha az noktaya yığılması anlamına gelir. Özellikle 173 ve 203 santimlik panellerde, rüzgârın ittiği yüzey büyüdüğü için kelepçe sayısı pazarlık konusu olmamalıdır.

Teklifte kelepçe satırını okurken üç şeye bakın: adet, tip ve cıvata. Adet kesişme başına varsayımı gösterir, tip direk profiline uyumu, cıvata ise güvenlik gereksinimini. Dışarıdan sökülmesi zor cıvata başları güvenlik hatlarında istenir ve standart cıvatadan ayrı bir kalemdir.

Yüz metre nakliyede nasıl bir yük?

Yüz metrelik hat, 40 panel ve 41 direkten oluşan orta büyüklükte bir yüktür. Paneller hacim kaplayan ama görece hafif bir yük olduğu için araç çoğu zaman ağırlık sınırına ulaşmadan dolar. Bu da yüz metrelik bir siparişin çoğu durumda bir aracın tamamını değil bir kısmını kullanacağı anlamına gelir.

Kısmi yükün nakliyesi, tam yükün orantılı bir parçası olarak fiyatlanmaz. Aynı güzergâhta başka bir yükle birleştirilebiliyorsa birim maliyet düşer; tek başına gidiyorsa boş kalan kapasite de ödenir. Bu yüzden yüz metrelik bir siparişte nakliye, malzeme bedeline oranla uzun hatlardakinden daha ağır basabilir. Mesafe, doluluk ve dönüş yükünün nakliyeyi nasıl belirlediği nakliyenin ürün fiyatına etkisini inceleyen yazıda ayrıntılı olarak anlatılıyor.

Teklifte nakliye için sorulacak üç şey vardır: fiyat hangi adrese kadar geçerli, araç şantiyeye kadar girebiliyor mu ve indirme kimin sorumluluğunda. Paketlenmiş panel ağırdır ve elle indirilmesi zaman alır; indirme ekipmanının kimde olduğu baştan bilinmelidir.

Bir de sipariş zamanlaması vardır. Hattın bir kısmı ileride yapılacaksa bile malzemenin tek seferde gelmesi nakliyeyi tek araçta toplar. İkinci sevkiyat, çoğu zaman getirdiği malzemenin bedeline göre orantısız pahalıdır.

Renk ve kaplama bütçede nereye yazılır?

Standart renklerde renk ayrı bir maliyet doğurmaz. Yosun yeşili ve antrasit gibi stoklu tonlar liste fiyatının içindedir ve yüz metrelik hatta bütçeyi değiştirmez.

Standart dışı bir ton seçildiğinde ise fark rakamdan çok koşullarda ortaya çıkar: sipariş üretimi gerekir, termin uzar, minimum üretim miktarı istenebilir. Yüz metre bu minimum miktarın altında kalıyorsa, özel ton ya orantısız bir fiyat farkıyla ya da stoklu bir renge dönülerek çözülür. Hangi tonların stoklu olduğu ve kaplama tipleriyle ilişkisi RAL renk ve kaplama seçeneklerinin anlatıldığı sayfada listeleniyor.

Kaplama ise renkten daha önemli ama daha az görünür bir kalemdir. Aynı ölçü ve aynı tel çapındaki iki panel arasında belirgin fiyat farkı varsa sebep çoğu zaman kaplamadır. Yüz metrelik bir hatta kaplamayı düşürerek sağlanan tasarruf ilk gün görünür, farkı ise birkaç kış sonra kesim uçlarında ve kaynak noktalarında görünür.

Teklifte kaplama satırı yöntem ve kalınlık içermelidir. "Galvanizli" ya da "boyalı" tek başına bilgi taşımaz. İki teklif arasında renk ve kaplama aynı biçimde yazılmamışsa, panel satırlarındaki fark karşılaştırılamaz.

Üç teklifi aynı yüz metreye indirmek

Yazının başındaki üç teklife dönelim: biri tek toplam, biri panel ve direk ayrı, biri metre fiyatı. Bunları karşılaştırmanın yolu, üçünü de aynı iskelete oturtmaktır.

Birinci adım: adetleri eşitleyin. Her teklifte panel adedi 40, direk adedi 41 olmalı (düz hat için). Adet farklıysa, fark ya metrajdan ya da yuvarlamadan geliyordur ve önce o konuşulur.

İkinci adım: ürünü eşitleyin. Panel yüksekliği, tel çapı, kaplama; direk profili, boyu ve et kalınlığı. Bu altı özellikten biri farklıysa iki teklif farklı ürünleri fiyatlıyordur.

Üçüncü adım: katalog dışı kalemleri satır satır doldurun. Yukarıdaki tabloyu her teklif için ayrı doldurun. "Yok", "dahil" ve "ayrı" cevapları ayrı işaretlenir. "Dahil" dediği kalem için adet ve tipi sorun.

Dördüncü adım: toplamı yüze bölün. Üç teklifin eşitlenmiş toplamını 100'e böldüğünüzde metre başına gerçek hat maliyetini bulursunuz. Metre fiyatı söylemiş olan teklif, bu adımda yalnız panelin metre karşılığını söylediğini ortaya koyar.

Bu dört adımdan sonra kalan fark gerçek farktır ve pazarlık ancak o noktada anlamlıdır. Adım atlanırsa pazarlık edilen şey fiyat değil, iki teklifin farklı şeyleri içermesidir.

Bütçeyi hangi karar düşürür, hangisi yalnız erteler?

Yüz metrelik bir hatta bütçe sıkıştığında akla gelen her tasarruf aynı değildir. Bazıları maliyeti gerçekten düşürür, bazıları yalnızca ileri bir tarihe taşır.

Tablodan çıkan kural basittir: yüksekliği, ürün karışımını ve renk tercihini değiştiren kararlar gerçek tasarruftur; parçaların kalitesini ya da adedini düşüren kararlar tasarruf değil erteleme, çoğu zaman da büyütülmüş bir ertelemedir.

Tel örgüye çevirme seçeneği, arsanın arka ve yan kenarları için özellikle anlamlıdır. Yola bakan cephede panel, görünmeyen ve güvenlik riski düşük kenarda tel örgü kullanmak yüz metrelik bütçeyi belirgin biçimde değiştirebilir. Bu durumda metraj kenar bazında ikiye ayrılır ve her kenar kendi ürününün hesabıyla fiyatlanır.

Bütçeyi eksik gösteren dört varsayım

Paneli 2,5'e bölüp yüzle çarpmak. Bu hesap panelin metre karşılığını verir, hattın maliyetini değil. Tek hesap örneğinde görüldüğü gibi direk bile eklendiğinde metre maliyeti belirgin biçimde yükselir; diğer kalemler eklendiğinde daha da yükselir.

Direk boyunu panel yüksekliğinden bağımsız sanmak. Yükseklik değiştiğinde direk boyu da değişebilir. 173 santime geçerken direk bir üst standarda çıkar ve 41 direğin tamamı pahalanır. Bu, yalnız panel fiyatlarına bakılarak yapılan karşılaştırmada görünmez.

Köşeyi düz hat gibi hesaplamak. Köşe hem kalın profilli direk hem iki kat kelepçe ister. U biçimli bir hatta iki köşe, düz hat varsayımıyla hazırlanmış bir bütçenin dışında kalır.

Kapıyı panelden düşüp işi bitmiş saymak. Kapı açıklığı panel hesabından düşülür, ama kapının kendisi, iki kapı direği ve hırdavat hatta eklenir. Dar bir kapıda panel adedi çoğu zaman değişmezken, bu üç kalem yine gelir.

Dört hatanın ortak noktası, bütçenin panel satırına bakılarak kurulmasıdır. Yüz metrenin maliyeti panelle başlar ama panelle bitmez.

Özet

100 metrelik bir panel çit hattının malzeme maliyeti dört katmandan oluşur. İlki sabittir: 40 panel ve 41 direk. İkincisi yükseklik kararıdır ve toplamı en çok bu oynatır; özellikle 153'ten 173'e geçişte panel, direk boyu ve kelepçe birlikte değişir. Üçüncüsü hattın biçimidir: köşeler ve kapılar kalın profilli direk, fazladan kelepçe ve kapı kalemleri ekler. Dördüncüsü katalog dışı kalemlerdir ve her biri teklifte adet, tip ve koşuluyla ayrı satır olarak istenmelidir.

Bütçeyi kurarken panel ve direk fiyatlarını güncel listeden alın, yükseklik farkını 40 × panel farkı + 41 × direk farkı formülüyle hesaplayın, sonra kalan kalemleri tek tek teklif satırına dönüştürün. Üç teklifi karşılaştırırken önce adetleri, sonra ürünü, sonra katalog dışı kalemleri eşitleyin; toplamı yüze bölün.

Direk tipi bütçeyi az, direk kalitesi hattın ömrünü çok etkiler. Tasarruf aranıyorsa yer yükseklikte, ürün karışımında ve renk seçimindedir; kelepçede, et kalınlığında ve kapı planlamasında değildir.